AI-woordenboek
AI-begrippen in gewone taal
Token, contextvenster, RAG, agent, AI Act. Per begrip een uitleg in één zin, daarna wat het voor jou betekent.
51 begrippen
Basis15
- AGIHypothetische AI die net als een mens elke verstandelijke taak aankan; bestaat nog niet.
- ChatbotEen programma waarmee je in gewone taal een gesprek voert: van de vragenhulp op een website tot AI-assistenten als ChatGPT.
- ContextvensterHet werkgeheugen van een AI-model: alles wat het op één moment kan zien, van je vraag tot geüploade documenten.
- Foundation modelEen groot, breed getraind AI-model dat de basis vormt voor veel toepassingen, zoals de modellen achter ChatGPT en Claude.
- Generatieve AIAI die nieuwe tekst, beelden, audio of code maakt in plaats van alleen te herkennen of te sorteren.
- HallucinatieEen antwoord dat overtuigend klinkt maar niet klopt: een verzonnen bron, wet, citaat of cijfer.
- KennisgrensDe datum tot waar een model getraind is. Wat daarna gebeurde, weet het niet, tenzij het kan zoeken.
- Lokale AIAI die op je eigen computer of server draait, zodat je gegevens het apparaat niet verlaten.
- Machine learningComputers die patronen leren uit voorbeelden in plaats van vaste regels te volgen. De basis onder vrijwel alle moderne AI.
- MultimodaalEen AI-model dat meer kan dan tekst: ook afbeeldingen, geluid of video begrijpen of maken.
- Neuraal netwerkHet rekenmodel achter moderne AI: lagen van verbonden rekeneenheden die leren van voorbeelden.
- Open modelEen AI-model waarvan de gewichten openbaar zijn, zodat je het zelf kunt draaien, ook zonder cloud.
- RedeneermodelEen AI-model dat eerst 'nadenkt' in tussenstappen voordat het antwoordt. Beter bij complexe taken, trager en duurder.
- Taalmodel (LLM)Het AI-model achter tools als ChatGPT en Claude: getraind op heel veel tekst om taal te begrijpen en te genereren.
- TokenHet stukje tekst waarin een AI-model tekst opdeelt. Prijzen en limieten van AI worden vaak in tokens uitgedrukt.
Prompten6
- Few-shot promptingEen paar voorbeelden van vraag en goed antwoord in je prompt zetten, zodat het model het patroon oppikt.
- PromptDe opdracht of vraag die je aan een AI-model geeft. Hoe beter de prompt, hoe beter het resultaat.
- Prompt engineeringPrompts systematisch ontwerpen, testen en verbeteren, zodat AI betrouwbaar het gewenste resultaat geeft.
- Structured outputAI-output in een vast formaat, zoals JSON met vaste velden, zodat software het direct kan verwerken.
- SysteempromptVaste instructies die een AI-model bij elk gesprek meekrijgt: rol, regels, toon en werkwijze.
- TemperatuurEen instelling die bepaalt hoe voorspelbaar of creatief een AI-model antwoordt.
Bouwen11
- AI-agentEen AI-systeem dat zelf stappen kiest en tools gebruikt om een doel te bereiken, in plaats van alleen te antwoorden.
- APIEen afgesproken manier waarop programma's met elkaar praten, bijvoorbeeld jouw app met een AI-model.
- Coding agentEen AI-agent die zelfstandig code leest, schrijft, test en aanpast in je project.
- EmbeddingTekst omgezet in een rij getallen die de betekenis vastlegt, zodat je op betekenis kunt zoeken.
- Fine-tuningEen bestaand AI-model bijtrainen op eigen voorbeelden, zodat het een specifieke taak of stijl beter beheerst.
- MCPEen open standaard om AI-assistenten op één manier te koppelen aan tools en databronnen.
- No-code en low-codeApps en automatiseringen bouwen met visuele bouwblokken in plaats van programmeercode.
- RAGEen AI-model eerst laten zoeken in jouw eigen documenten en dan antwoorden, met bronnen erbij.
- Tool useEen AI-model dat functies aanroept, zoals zoeken of een database raadplegen, die jouw software daarna uitvoert.
- VectordatabaseEen database die embeddings opslaat en snel de teksten vindt die qua betekenis het meest lijken op een vraag.
- VibecodingSoftware bouwen door in gewone taal te beschrijven wat je wilt, terwijl AI de code schrijft.
Veiligheid6
- API-sleutelEen geheime code waarmee je app toegang krijgt tot een dienst. Wie de sleutel heeft, gebruikt de dienst op jouw kosten.
- DeepfakeNepbeeld of nepgeluid gemaakt met AI dat echt lijkt, zoals een video of stem van iemand die iets zegt wat nooit gezegd is.
- GuardrailsControles en grenzen rond een AI-systeem die ongewenste invoer, output of acties tegenhouden.
- Human in the loopEen mens die AI-uitkomsten controleert en goedkeurt voordat ze gevolgen hebben.
- JailbreakEen poging om een AI-model zijn eigen veiligheidsregels te laten overtreden met slim geformuleerde invoer.
- Prompt injectionEen aanval waarbij instructies in tekst, een mail of webpagina een AI-systeem iets laten doen wat niet de bedoeling is.
Regels en privacy5
- AI ActDe Europese wet die regels stelt aan AI-systemen op basis van risico, inclusief AI-geletterdheid voor organisaties.
- AI-geletterdheidGenoeg kennis en vaardigheid om AI verantwoord te gebruiken. Volgens de AI Act moeten organisaties daarvoor zorgen.
- Bias in AISystematische scheefheid in AI-uitkomsten, vaak overgenomen uit de trainingsdata, waardoor groepen mensen oneerlijk worden behandeld.
- DPIAEen risicoanalyse die je vooraf maakt als een verwerking van persoonsgegevens een hoog privacyrisico heeft.
- VerwerkersovereenkomstAfspraken met een leverancier die persoonsgegevens voor jou verwerkt, zoals een AI-dienst. Verplicht onder de AVG.
AI Agents1
Prompting1
Techniek6
- Deep learningMachine learning met neurale netwerken van veel lagen, de techniek achter de meeste moderne AI.
- InferentieHet gebruiken van een getraind model om een antwoord te geven, in tegenstelling tot het trainen ervan.
- OverfittingEen model dat de voorbeelden uit de training te letterlijk heeft onthouden en daardoor slecht presteert op nieuwe gevallen.
- ParametersDe instelbare getallen die een model tijdens de training leert; meer parameters betekent vaak meer capaciteit.
- Synthetische dataKunstmatig gegenereerde data die echte data nabootst, gebruikt om modellen te trainen of te testen zonder privacyrisico.
- TransformerDe modelarchitectuur achter moderne taalmodellen, die woorden in hun onderlinge verband weegt.