Naar de inhoud

Start hierLerenGratis e-mailcursusAI voor je beroepPlaygroundAI-WerkplaatsAI-geletterdheid voor organisaties
PromptsWorkflowsToolsVeiligheidBegrippenBlog
Mijn dashboard
↑↓ kiezenEnter openenCtrlK overal openenEsc sluiten

Begrip, veiligheid

Deepfake

deep fakesynthetische mediastemkloon

Een deepfake is een met AI gemaakte of bewerkte video, foto of geluidsopname die er echt uitziet of echt klinkt, waarin iemand iets lijkt te zeggen of te doen wat in werkelijkheid nooit is gebeurd.

Het woord is een samenvoeging van deep learning en fake. Generatieve AI kan op basis van bestaande opnames een gezicht, stem of lichaam nabootsen. Met een korte geluidsopname van iemand is al een overtuigende stemkloon te maken, en met foto's en video's kan een gezicht in een andere video worden geplakt of een volledig nieuwe video worden gemaakt. De tools daarvoor zijn breed beschikbaar en steeds makkelijker te gebruiken.

Er zijn legitieme toepassingen, zoals het nasynchroniseren van een instructievideo in een andere taal, een stem voor iemand die niet meer kan spreken of special effects in film. Het probleem zit in misbruik: fraude, oplichting, desinformatie, reputatieschade en nepnaaktbeelden van echte mensen. Het maken en verspreiden van seksuele deepfakes van iemand zonder toestemming is in Nederland strafbaar.

Voor organisaties is vooral fraude een risico. Een medewerker van de financiële administratie krijgt een telefoontje of videogesprek van iemand die klinkt en eruitziet als de directeur, met het verzoek om met spoed een betaling te doen aan een nieuwe leverancier. Het is een variant op de bekende CEO-fraude, maar nu met een nagemaakte stem of gezicht, waardoor het gevoel dat iets niet klopt minder snel opkomt.

Een misverstand is dat je deepfakes altijd herkent aan rare handen, haperend beeld of een onnatuurlijke stem. Dat helpt soms, maar de kwaliteit wordt steeds beter, en bij een slechte verbinding valt weinig op. Detectietools bestaan, maar zijn niet waterdicht. Betrouwbaarder is een werkwijze die niet afhangt van herkenning: controleer een ongebruikelijk verzoek via een ander kanaal dat je zelf kiest. De AI Act bevat daarnaast transparantieregels: wie met AI realistische beelden of geluid van echte mensen maakt en verspreidt, moet in de regel duidelijk maken dat het om gemanipuleerd of gegenereerd materiaal gaat.