De AI Act (AI-verordening) is de Europese wet die regels stelt aan het ontwikkelen en gebruiken van AI-systemen, ingedeeld naar risico: hoe groter het risico voor mensen, hoe zwaarder de eisen.
De AI Act deelt AI-toepassingen in naar risico. Sommige toepassingen zijn verboden, zoals bepaalde vormen van sociale scoring, het ongericht verzamelen van gezichtsbeelden en emotieherkenning op de werkvloer of in het onderwijs, op enkele uitzonderingen na. AI voor bijvoorbeeld werving en selectie, kredietbeoordeling, onderwijs of toegang tot essentiële diensten geldt als hoog risico, met strenge eisen aan onder meer datakwaliteit, documentatie, transparantie en menselijk toezicht.
De wet maakt onderscheid tussen rollen. De aanbieder ontwikkelt een AI-systeem of brengt het op de markt en draagt de zwaarste plichten. De gebruiksverantwoordelijke is de organisatie die het systeem inzet, zoals een werkgever die een AI-tool voor werving gebruikt. Ook die heeft plichten, zoals het systeem gebruiken volgens de instructies en zorgen voor menselijk toezicht. Voor makers van grote AI-modellen voor algemene doeleinden gelden aparte regels. Daarnaast zijn er transparantieregels: mensen moeten weten dat ze met een chatbot praten, en deepfakes moeten herkenbaar zijn.
Voor gewoon gebruik, zoals schrijven en samenvatten met een AI-assistent, zijn de verplichtingen beperkt. Wel moeten organisaties maatregelen nemen voor de AI-geletterdheid van hun mensen (artikel 4). Sinds 27 juli 2026 staat daar, door Verordening (EU) 2026/1744, dat organisaties maatregelen nemen om AI-geletterdheid te ondersteunen, zonder dat ze per persoon een bepaald niveau hoeven te garanderen. De verplichtingen voor hoog-risicosystemen uit bijlage III, zoals AI voor werving, gelden vanaf 2 december 2027. Voor AI in producten, zoals machines of medische hulpmiddelen, is dat vanaf 2 augustus 2028.
Een uitzendbureau dat een tool gebruikt om cv's automatisch te rangschikken, gebruikt een hoog-risicosysteem. Het moet dan onder meer begrijpen hoe de tool werkt, zorgen voor toezicht door een mens die de rangschikking kan beoordelen en terzijde kan schuiven, en kandidaten informeren. Een advieskantoor dat met een AI-assistent rapporten laat samenvatten, heeft vooral te maken met AI-geletterdheid, en met de AVG als er persoonsgegevens in de stukken staan.
Een misverstand is dat de AI Act alleen geldt voor bedrijven die AI bouwen. Ook organisaties die AI gebruiken, vallen eronder. Een ander misverstand is dat de AI Act de AVG vervangt: beide gelden naast elkaar. Voor persoonsgegevens blijven de regels over grondslag, verwerkersovereenkomsten en DPIA's gewoon van toepassing.