De AI ActAI ActDe AI Act (AI-verordening) is de Europese wet die regels stelt aan het ontwikkelen en gebruiken van AI-systemen, ingedeeld naar risico: hoe groter het risico voor mensen, hoe zwaarder de eisen. is de Europese wet voor kunstmatige intelligentie. Je hoeft geen jurist te zijn om ermee te werken, maar je moet wel weten waar de grenzen liggen. Deze les geeft je het overzicht dat je als medewerker nodig hebt.
Het idee achter de wet: hoe groter het risico, hoe strenger
De AI Act deelt AI in naar risico. De meeste AI die je op je werk gebruikt, zoals een assistent die teksten herschrijft of samenvat, valt in de laagste categorie. Daar gelden weinig extra regels. Hoe meer AI invloed heeft op mensen, hun rechten of hun veiligheid, hoe strenger de eisen.
- Verboden: AI die mensen manipuleert, een sociale score geeft, of emoties herkent op de werkvloer of in het onderwijs (behalve om medische of veiligheidsredenen).
- Hoog risico: AI die meebeslist over mensen, zoals bij werving en selectie, beoordeling van personeel, toegang tot onderwijs of tot uitkeringen. Hier gelden strenge eisen aan toezicht, documentatie en kwaliteit.
- Transparantie: wie met een chatbotChatbotEen chatbot is een computerprogramma waarmee je via tekst of spraak een gesprek voert, zoals de assistent op een website of een AI-assistent als ChatGPT, die vragen beantwoordt of taken afhandelt. praat, moet weten dat het AI is. Nagemaakte beelden, audio of video (deepfakesDeepfakeEen deepfake is een met AI gemaakte of bewerkte video, foto of geluidsopname die er echt uitziet of echt klinkt, waarin iemand iets lijkt te zeggen of te doen wat in werkelijkheid nooit is gebeurd.) moeten als zodanig herkenbaar zijn.
- Laag risico: de rest, zoals schrijfhulp, samenvatten en vertalen. Wel geldt voor iedereen: weet wat je doet.
Artikel 4: AI-geletterdheid
Sinds 2 februari 2025 vraagt de AI Act van organisaties die AI gebruiken dat ze werk maken van de AI-kennis van hun medewerkers. Dat heet AI-geletterdheidAI-geletterdheidAI-geletterdheid is de kennis en vaardigheid om AI verantwoord te gebruiken: weten wat het kan en niet kan, output kunnen beoordelen en de risico's kennen. Sinds februari 2025 vraagt de AI Act van organisaties dat ze daar maatregelen voor nemen.. Sinds juli 2026 staat er uitdrukkelijk bij dat het om passende maatregelen gaat en dat een bepaald niveau per persoon niet gegarandeerd hoeft te worden. Wat passend is, hangt af van je rol: wie af en toe een mail laat herschrijven, heeft genoeg aan de basis. Wie met AI beslissingen over mensen voorbereidt, moet meer weten.
Wie is waarvoor verantwoordelijk?
De wet maakt onderscheid tussen de aanbieder, die een AI-systeem maakt of op de markt brengt, en de gebruiksverantwoordelijke: de organisatie die het inzet. De meeste organisaties zijn gebruiksverantwoordelijke. Zij moeten het systeem gebruiken zoals bedoeld, zorgen voor menselijk toezichtHuman in the loopHuman in the loop betekent dat een mens een vaste rol heeft in een proces met AI: de mens controleert, keurt goed of corrigeert de uitkomst voordat die gevolgen heeft, in plaats van dat het systeem volledig zelfstandig beslist. en hun mensen opleiden.
De AI Act staat niet op zichzelf
Gaat het om persoonsgegevens, dan geldt daarnaast gewoon de AVG. Die regelt onder meer dat mensen niet zomaar aan een volledig geautomatiseerd besluit onderworpen mogen worden. In Nederland coördineert de Autoriteit Persoonsgegevens het toezicht op algoritmes en AI. De regels gaan stap voor stap in; check bij twijfel de actuele stand op de site van de Rijksoverheid.
Onthoud
- De AI Act werkt met risiconiveaus: hoe meer invloed op mensen, hoe strenger.
- Sommige toepassingen zijn verboden, zoals emotieherkenning op de werkvloer.
- Je organisatie moet zorgen dat je genoeg van AI weet voor jouw rol.
- Laat AI nooit zonder menselijk oordeel beslissen over mensen.
Test jezelf
0/3 beantwoordKies een antwoord. Je ziet meteen of het klopt, en waarom.
1.Hoe deelt de AI Act AI-toepassingen in?
2.Welke toepassing is op de werkvloer verboden?
3.Wat vraagt artikel 4 van de AI Act van organisaties?