Naar de inhoud

Start hierLerenGratis e-mailcursusAI voor je beroepPlaygroundAI-WerkplaatsAI-geletterdheid voor organisaties
PromptsWorkflowsToolsVeiligheidBegrippenBlog
Mijn dashboard
↑↓ kiezenEnter openenCtrlK overal openenEsc sluiten

UitlegRegelgeving

AI-geletterdheid onder de AI Act: wat je organisatie nu moet doen

De Europese AI-verordening (AI Act) vraagt sinds 2 februari 2025 iets van iedere organisatie die AI inzet: werk aan de AI-geletterdheid van de mensen die namens jou met AI werken. Sinds 27 juli 2026 is die regel lichter geformuleerd, maar hij geldt nog steeds, ook als je 'alleen maar' ChatGPT, Copilot of Claude gebruikt.

Redactie HoeBouwJeMetAI.nlBijgewerkt op 3 min lezen

In het kort

  • Artikel 4 van de AI Act geldt sinds 2 februari 2025 voor aanbieders én gebruikers van AI-systemen, en is per 27 juli 2026 aangepast.
  • Je neemt maatregelen die de AI-geletterdheid van je mensen ondersteunen; een bepaald niveau per medewerker hoef je niet te garanderen.
  • De wet schrijft geen vaste cursus of examen voor: de maatregelen moeten passen bij je mensen, je AI-gebruik en de risico's.
  • Leg vast wat je doet: wie gebruikt welke AI, welke training of instructie is gegeven, en welke afspraken er gelden.
  • Begin bij wat mensen morgen al doen met AI, niet bij een theoretische cursus.

Wat staat er in de wet?

De AI ActAI ActDe AI Act (AI-verordening) is de Europese wet die regels stelt aan het ontwikkelen en gebruiken van AI-systemen, ingedeeld naar risico: hoe groter het risico voor mensen, hoe zwaarder de eisen. (Verordening (EU) 2024/1689) is op 1 augustus 2024 in werking getreden en wordt in fases van toepassing. Een van de eerste onderdelen die gelden, sinds 2 februari 2025, is artikel 4 over AI-geletterdheidAI-geletterdheidAI-geletterdheid is de kennis en vaardigheid om AI verantwoord te gebruiken: weten wat het kan en niet kan, output kunnen beoordelen en de risico's kennen. Sinds februari 2025 vraagt de AI Act van organisaties dat ze daar maatregelen voor nemen..

Sinds 27 juli 2026 luidt artikel 4, na een wijziging door de zogeheten Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744), kort samengevat zo: aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen nemen maatregelen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen bij hun personeel en bij anderen die namens hen met AI-systemen werken. Daarbij houden ze rekening met technische kennis, ervaring, opleiding, de context waarin de AI wordt gebruikt en de mensen op wie de AI wordt toegepast. De wet zegt er uitdrukkelijk bij dat je geen bepaald niveau van AI-geletterdheid per persoon hoeft te garanderen.

Voor wie geldt het?

De verplichting is breed. Ze geldt niet alleen voor bedrijven die AI ontwikkelen, maar ook voor organisaties die AI inzetten: een accountantskantoor dat AI laat samenvatten, een gemeente die teksten laat herschrijven, een webshop met een chatbotChatbotEen chatbot is een computerprogramma waarmee je via tekst of spraak een gesprek voert, zoals de assistent op een website of een AI-assistent als ChatGPT, die vragen beantwoordt of taken afhandelt.. Het gaat om iedereen die namens de organisatie met AI werkt, dus ook uitzendkrachten en externen.

Wat betekent AI-geletterd in de praktijk?

De wet noemt geen vast programma. AI-geletterdheid gaat over de vaardigheden, kennis en het begrip om AI verstandig in te zetten en je bewust te zijn van de kansen, risico's en mogelijke schade. In de praktijk komt het neer op een paar vragen die iedere medewerker moet kunnen beantwoorden:

  • Wat kan de AI-tool die ik gebruik wel en niet, en waar maakt hij fouten?
  • Welke gegevens mag ik er wel en niet in zetten?
  • Hoe controleer ik de uitkomst voordat ik die gebruik?
  • Wanneer beslist een mens, en niet de AI?
  • Bij wie meld ik het als er iets misgaat?

Zo pak je het praktisch aan

  1. Breng in kaart wie welke AI gebruikt, ook de tools die mensen op eigen initiatief gebruiken.
  2. Maak een korte set afspraken: welke tools zijn toegestaan, welke gegevens niet, en wie verantwoordelijk is voor de uitkomst.
  3. Geef een basistraining voor iedereen en verdieping voor wie meer met AI doet, zoals mensen die klantcontact of beslissingen ondersteunen.
  4. Leg vast wie welke training heeft gevolgd en wanneer.
  5. Herhaal het: tools en toepassingen veranderen snel, dus plan een jaarlijkse opfrisser.

Wat komt er nog?

De AI Act wordt stap voor stap van toepassing. Sinds 2 februari 2025 gelden naast AI-geletterdheid ook de verboden AI-praktijken. Regels voor AI-modellen voor algemene doeleinden gelden sinds 2 augustus 2025. Met de Digital Omnibus zijn de regels voor AI-systemen met een hoog risico uitgesteld: voor toepassingen zoals werving, personeelsbeoordeling en toegang tot onderwijs of essentiële diensten gelden ze vanaf 2 december 2027, voor AI in producten zoals machines en medische hulpmiddelen vanaf 2 augustus 2028. Controleer de actuele stand bij de Europese Commissie of de Rijksoverheid voordat je plant.

Bronnen

  1. Verordening (EU) 2024/1689 (AI Act), officiële tekstEUR-Lex
  2. Verordening (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus over AI), officiële tekstEUR-Lex
  3. AI Act: regelgevend kader voor AIEuropese Commissie
  4. Autoriteit Persoonsgegevens, toezicht op algoritmes en AIAutoriteit Persoonsgegevens

Informatie gecontroleerd op 9 oktober 2026. AI ontwikkelt snel: controleer belangrijke punten altijd bij de bron.

Liever eerst gratis leren? Start hier stelt in twee minuten een persoonlijk leerpad samen, zonder account.

Veelgestelde vragen

Moeten medewerkers een certificaat halen?
De wet verplicht geen certificaat of examen, en je hoeft geen bepaald niveau per persoon te garanderen. Wel is het verstandig te kunnen laten zien welke maatregelen je hebt genomen. Een overzicht van gevolgde trainingen met datum helpt daarbij.
Geldt dit ook voor een klein bedrijf?
Ja. De verplichting geldt voor iedere organisatie die AI inzet, ongeacht de omvang. Wat passend is, hangt af van hoe en waarvoor je AI gebruikt. De Europese Commissie en de lidstaten moeten juist kleinere organisaties helpen met praktische voorbeelden.
Is dit juridisch advies?
Nee. Dit artikel legt de hoofdlijnen uit. Voor jouw specifieke situatie raadpleeg je een jurist of de officiële bronnen hieronder.