Veel organisaties hebben inmiddels een AI-beleid, maar lang niet overal wordt het gevolgd. Meestal ligt dat niet aan de medewerkers, maar aan het beleid: te lang, te vaag of te ver van het echte werk. Deze les laat zien hoe het anders kan.
Kort en concreet wint
Een goed AI-beleid past op één of twee pagina's en is geschreven in gewone taal. Het zegt wat je moet doen, niet alleen wat er mis kan gaan. Vergelijk 'Wees voorzichtig met gevoelige informatie' met 'Zet geen klantnamen, BSN's of medische gegevens in een AI-tool'. Het tweede kun je volgen, het eerste niet.
Wat erin moet
- Goedgekeurde tools: welke AI-tools mogen voor werk, met welk account en waarvoor. Noem ook wat niet mag, zoals een gratis persoonlijk account voor werkdata.
- Gegevens: welke soorten gegevens wel, alleen geanonimiseerd of nooit in een AI-tool mogen.
- Controle: wat AI maakt, controleer je voordat je het gebruikt. Benoem wat nooit zonder menselijke controle naar buiten gaat.
- Transparantie: wanneer je klanten vertelt dat AI is gebruikt. Bij een chatbotChatbotEen chatbot is een computerprogramma waarmee je via tekst of spraak een gesprek voert, zoals de assistent op een website of een AI-assistent als ChatGPT, die vragen beantwoordt of taken afhandelt. moet dat altijd duidelijk zijn.
- Aanspreekpunt: bij wie je terechtkunt met een vraag of twijfel.
- Incidenten: wat je doet als er iets misgaat, en bij wie je het meldt.
- Herziening: wanneer het beleid opnieuw bekeken wordt, en door wie.
Gegevensklassen: wat er nooit in gaat
Werk met een paar klassen die mensen herkennen, en geef bij elke klasse voorbeelden uit jullie eigen werk. Een woningcorporatie noemt bijvoorbeeld huurdersdossiers, een advocatenkantoor processtukken.
- Openbaar: wat al op je website of in een folder staat. Mag in elke goedgekeurde tool.
- Intern: werkprocessen en notities zonder namen. Alleen in tools met zakelijke afspraken over data.
- Vertrouwelijk: klantdossiers, contracten, offertes en personeelsgegevens. Alleen in tools die daar uitdrukkelijk voor zijn goedgekeurd, en alleen wat nodig is.
- Nooit: wachtwoorden, toegangscodes, BSN's, betaalgegevens en medische gegevens.
Een skelet om mee te beginnen
- Doel: waarom dit beleid er is, in drie zinnen.
- Tools: welke tools zijn goedgekeurd, met welk account en waarvoor.
- Gegevens: de klassen met voorbeelden, en wat nooit in AI gaat.
- Controle: wat je altijd zelf nakijkt, en wie verantwoordelijk is voor het eindresultaat.
- Transparantie: wanneer en hoe je klanten vertelt dat AI is gebruikt.
- Niet toegestaan: AI die zelfstandig beslist over mensen, en andere concrete grenzen.
- Kennis: welke basistraining iedereen volgt.
- Vragen en incidenten: wie je benadert en hoe je iets meldt.
- Herziening: de datum van de volgende versie en wie die maakt.
Schrijf het niet alleen
Vraag eerst aan medewerkers welke AI ze al gebruiken en waarvoor. Dan schrijf je regels voor het echte werk, en hoor je welke tools je misschien beter kunt goedkeuren dan verbieden. Leg het concept voor aan een paar collega's uit verschillende teams: snappen ze het, en kunnen ze het volgen? Raakt AI aan het volgen of beoordelen van medewerkers, betrek dan ook de ondernemingsraad.
Beleid en AI-geletterdheid horen bij elkaar
Een beleid werkt alleen als mensen weten wat erin staat en waarom. Neem het mee in de basistraining die je geeft voor AI-geletterdheidAI-geletterdheidAI-geletterdheid is de kennis en vaardigheid om AI verantwoord te gebruiken: weten wat het kan en niet kan, output kunnen beoordelen en de risico's kennen. Sinds februari 2025 vraagt de AI Act van organisaties dat ze daar maatregelen voor nemen., en bespreek het met nieuwe medewerkers in hun eerste weken. Plan een vaste herziening, bijvoorbeeld elk halfjaar of zodra er een nieuwe tool bijkomt. Zet de datum van de versie bovenaan, zodat iedereen ziet of hij de actuele versie leest.
Onthoud
- Kort en concreet: regels die je kunt volgen, met voorbeelden uit het eigen werk.
- Benoem de goedgekeurde tools en welke gegevens er nooit in gaan.
- Regel controle, transparantie, een aanspreekpunt en een veilige manier om incidenten te melden.
- Schrijf het met het team, koppel het aan training en plan een vaste herziening.
Test jezelf
0/3 beantwoordKies een antwoord. Je ziet meteen of het klopt, en waarom.
1.Welke regel in een AI-beleid is het best te volgen?
2.Een collega meldt dat hij per ongeluk een klantdossier in een privéaccount heeft geplakt. Wat past bij een goed AI-beleid?
3.Waarom vraag je medewerkers eerst welke AI ze al gebruiken?