Wie tijd of geld wil vrijmaken voor AI, krijgt de vraag: wat levert het op? Een goede business case geeft daar een eerlijk antwoord op, met de aannames erbij. Deze les laat zien hoe je er een maakt voor één proces, van nulmeting tot pilot.
Begin bij één proces, niet bij de tool
Een business case voor 'AI in de hele organisatie' is niet te maken: te breed en te veel aannames. Kies één proces dat vaak terugkomt, steeds ongeveer hetzelfde verloopt en waar nu merkbaar tijd in gaat. Denk aan offertes opstellen bij een installatiebedrijf, klantvragen beantwoorden bij een webshop of verslagen uitwerken bij een gemeente. Toets je keuze aan waarde, haalbaarheid, risico en draagvlak.
Meet eerst hoe het nu gaat
Zonder nulmeting kun je achteraf niets laten zien. De basis is een eenvoudige som: tijd per taak keer het aantal keer per maand. Laat de mensen die het werk doen twee weken bijhouden hoe lang een taak echt duurt; een schatting uit het hoofd zit er vaak naast. Noteer ook de kwaliteit van nu: hoe vaak gaat er iets mis, en hoe vaak moet iets over?
Schat de besparing voorzichtig
AI maakt een taak zelden helemaal overbodig. Meestal verschuift het werk: minder schrijven, meer controleren. Reken daarom met de nieuwe totale tijd, inclusief de promptPromptEen prompt is de tekst die je aan een AI-model geeft: je vraag of opdracht, met de context, voorbeelden en wensen voor de vorm van het antwoord. invullen, het resultaat nalezen en verbeteren. Kies bij twijfel de lagere besparing. En schrijf erbij waar de vrijgekomen tijd naartoe gaat, zoals meer klanten helpen of werk dat nu blijft liggen. Bespaarde tijd zonder bestemming levert in de praktijk weinig op.
Tel alle kosten mee
- Licenties: per gebruiker per maand, voor iedereen die de tool gaat gebruiken. Controleer of je een zakelijk abonnement nodig hebt vanwege de afspraken over data.
- API-gebruik: werk je met een koppeling of automatisering, dan betaal je per tokenTokenEen token is een stukje tekst, vaak een deel van een woord, waarin een taalmodel tekst opdeelt om het te kunnen verwerken. Prijs, snelheid en limieten van AI-diensten worden meestal in tokens gemeten.. Reken het aantal tokens per keer maal het aantal keer per maand, en vermenigvuldig dat met de actuele prijs van je leverancier.
- Inrichting en training: de uren om het proces in te richten, sjablonen te maken en mensen te leren werken met de nieuwe aanpak.
- Onderhoud: prompts bijwerken, steekproeven doen en aanpassen als de tool verandert. Een paar uur per maand die vaak vergeten worden.
Een rekenvoorbeeld
- Nulmeting: een offerte kost 30 minuten en het team maakt er 40 per maand. Dat is 40 x 30 = 1.200 minuten, oftewel 20 uur per maand.
- Nieuwe situatie: met AI kost een offerte 18 minuten, waarvan 6 minuten controleren. Besparing: 12 minuten x 40 = 480 minuten, oftewel 8 uur per maand.
- Waarde: bij een uurtarief van 50 euro (voorbeeld) is dat 8 x 50 = 400 euro per maand.
- Terugkerende kosten: 3 licenties van 25 euro (voorbeeld) is 75 euro. APIAPIEen API (application programming interface) is een afgesproken manier waarop software met andere software communiceert, bijvoorbeeld als jouw app een vraag naar een AI-model stuurt en het antwoord terugkrijgt.: 40 keer 5.000 tokens is 200.000 tokens; bij een voorbeeldprijs van 10 euro per miljoen tokens is dat 2 euro. Onderhoud: 2 uur x 50 euro is 100 euro. Samen 177 euro per maand.
- Netto per maand: 400 - 177 = 223 euro.
- Eenmalige kosten: 16 uur inrichting en training x 50 euro = 800 euro. Terugverdientijd: 800 / 223 is ongeveer 3,6 maanden.
De uitkomst is minder belangrijk dan de opbouw. Iedereen kan zien welke aannames je hebt gedaan en ze ter discussie stellen. Halveer bijvoorbeeld de besparing: dan blijft er in dit voorbeeld 200 - 177 = 23 euro per maand over, en duurt terugverdienen bijna drie jaar. Dat is precies het soort inzicht dat je vooraf wilt hebben.
Risico's en kwaliteit horen in de case
- Fouten: wat gebeurt er als AI een verkeerde prijs of voorwaarde in een offerte zet, en hoe vang je dat op?
- Gegevens: welke klant- of bedrijfsgegevens gaan erin, en is de tool daarvoor goedgekeurd?
- Afhankelijkheid: wat doe je als de leverancier de prijs of het product verandert?
- Gewenning: na een paar goede weken wordt controleren slordiger. Plan steekproeven.
- Kwaliteit die niet in euro's zit, zoals sneller reageren of minder fouten: noem die apart, maar reken er niet mee.
Sluit af met een pilot en een beslismoment
Een business case is een voorspelling; een pilot laat zien of die klopt. Spreek vooraf af wie meedoet, hoe lang het duurt (bijvoorbeeld zes weken) en wat de succescriteria zijn. Bijvoorbeeld: gemiddeld minder dan 20 minuten per offerte, niet meer fouten dan in de nulmeting, en de gebruikers willen ermee door. Zet in de agenda wanneer je beslist en wie dat doet: stoppen, bijstellen of opschalen.
Onthoud
- Kies één proces en meet eerst: tijd per taak keer het aantal keer per maand.
- Schat de besparing voorzichtig en neem de controletijd mee in de nieuwe situatie.
- Tel licenties, API-gebruik, inrichting, training en onderhoud allemaal mee.
- Toets de case met een pilot met vooraf afgesproken succescriteria en een vast beslismoment.
Test jezelf
0/3 beantwoordKies een antwoord. Je ziet meteen of het klopt, en waarom.
1.Hoe bereken je de nulmeting van een proces?
2.Waarom neem je de controletijd mee in de nieuwe situatie?
3.Wat leg je vooraf vast voor een pilot?